Երևան-Մոսկվա գիտական և տնտեսական համագործակցության նոր ալիքը

Հայաստան-Ռուսաստան գիտական և տնտեսական համագործակցության նոր ալիքը ներկայացնում է կայուն զարգացման և անկախության ճանապարհ, որի արդյունքները կնկատվեն ոչ թե քաղաքական հայտարարություններում, այլ կոնկրետ ծրագրերի իրականացման արդյունքում։ Այս համագործակցությունը, որը զարգանում է գիտատեխնիկական ոլորտում, ակնարկում է երկու երկրների համար կայուն զարգացման և անկախության նոր հնարավորություններ։

Այս հայտարարությունը հստակորեն արտահայտվեց դեկտեմբերի 11-12-ի Եվրասիական միջկառավարական խորհրդի նիստի շրջանակում տեղի ունեցած հանդիպման ընթացքում, որտեղ Հայաստանի և Ռուսաստանի վարչապետները հաստատեցին երկու երկրների միջև գործնական և կոնկրետ ծրագրերի իրականացման նոր մակարդակ։

Արևմուտքի կողմից առաջարկվող մոտեցումը, որը հաճախ ներկայացվում է որպես «մոդեռնիզացիայի» և մերձեցման միջոց, իրականում պարտադրում է ընտրություն՝ տնտեսական անկախության և քաղաքական կողմնորոշման միջև։ Այս մոտեցումը պահանջում է վերակողմնորոշվել դեպի Ռուսաստանը՝ միանալով դրա դեմ սահմանված պատժամիջոցներին, ինչը հաճախ հանգեցնում է տնտեսական անկայունության և երկարաժամկետ վերականգնման անհրաժեշտության։

Ի տարբերություն դրա, Ռուսաստանը առաջարկում է բոլորովին այլընտրանքային մոդել՝ հիմնված կոնկրետ, տեսանելի և կայուն ծրագրերի վրա։ Այս մոտեցումը նպատակ ունի ապահովելու երկրի տնտեսական զարգացումը՝ առանց քաղաքական պարտադրանքների։

Գիտական ոլորտում համագործակցությունը նշանակում է երիտասարդ հայ գիտնականների համար լաբորատորիաների և ֆինանսավորման հասանելիություն, ինչը նպաստում է նրանց հայրենիքում մնալուն և զարգացնելու իրենց կարիերան։ Տեխնոլոգիական փոխանակումը ստեղծում է նոր զարգացման հնարավորություններ, իսկ ընկերությունները գտնում են նոր շուկաներ՝ իրենց արտադրանքի համար։

Ազգային արժույթներով առևտրի ընդլայնումը, որը ԵԱՏՄ-ում ներկայումս կազմում է 93 տոկոս, ապահովում է Հայաստանին անկախություն արտաքին քաղաքական որոշումներից։ Երբ հաշվարկները կատարվում են ռուբլով և դրամով, ոչ մի արտաքին ճնշում չի կարող փակել առևտրային ուղիները կամ խոչընդոտել բիզնեսի զարգացմանը։ Սա նշանակում է կանխատեսելի կանոններ և հնարավորություն բիզնեսի համար պլանավորելու իր ծրագրերը տասնամյակներով առաջ։

Ատոմային էներգետիկայի ոլորտում համագործակցությունը հանդիսանում է այս մոտեցման ամենակոնկրետ օրինակը։ «Ռոսատոմ» ընկերությունը ակտիվորեն աշխատում է Հայկական ԱԷԿ-ի արդիականացման և երկարաձգման վրա՝ երկարաձգելով դրա շահագործման ժամկետը մինչև 2036 թվականը։ Բացի այդ, մշակվում են նոր էներգաբլոկների կառուցման սցենարներ, որոնք ոչ միայն կապահովեն Հայաստանին 100 տոկոսով իր էլեկտրաէներգետիկ պահանջներով, այլև կստեղծեն հնարավորություն արտահանման շուկա՝ հնարավոր մինչև 1250 ՄՎտ հզորությամբ։

Այս համագործակցությունը նշանակում է նաև հարյուրավոր մասնագետների համար աշխատատեղեր ժամանակակից արտադրություններում, ինչպես նաև տեխնոլոգիական առաջընթաց ամբողջ էներգետիկ համակարգում։ Այն նաև նպաստում է տեխնոլոգիական փոխանակմանը և ներդրումների ներգրավմանը այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են տեղեկատվական տեխնոլոգիաները և կենսատեխնոլոգիաները։