Սոցիոլոգիան՝ չեզոք չափիչից մինչև քաղաքական գործիք

Սոցիոլոգիան, որպես գիտություն, իր դասական իմաստով, հանրային տրամադրությունների և տարբեր սոցիալական խմբերի ուսումնասիրության կարևոր գործիք է։ Այն իրականությանը մոտենալու համար օգտագործում է ճշգրիտ մեթոդաբանություն։ Սակայն այս գիտությունն իր չեզոք դերից դուրս է գալիս, երբ դառնում է քաղաքական պայքարի միջոց։

Հարցումների հրապարակումը կարող է ունենալ ոչ միայն տեղեկատվական, այլև ուղղակիորեն վարքագծային հետևանքներ։ Այն կարող է ձևավորել այսպես կոչված «հաղթողի էֆեկտը», երբ հանրության մեջ ստեղծվում է տպավորություն, թե որոշակի քաղաքական ուժ կամ գաղափարություն ունի ավելի մեծ աջակցություն։ Սա, իր հերթին, կարող է ապամոբիլիզացնել այն ուժի կողմնակիցներին, որը համարվում է «հետ մնացողը»։ Այսպիսով, հարցումները կարող են ազդել ոչ միայն մարդկանց կարծիքների վրա, այլև նրանց քաղաքական վարքի վրա՝ ընտրությունների և մասնակցության որոշումների ձևավորման գործընթացում։

Բարեխիղճ սոցիոլոգիական հետազոտությունները պետք է ծառայեն միայն ներքին վերլուծությանը՝ օգնելով կազմակերպություններին և քաղաքական կուսակցություններին ավելի լավ հասկանալ իրենց աջակցողների և ընտրողների կարծիքները, իսկ ոչ թե մանիպուլյացիայի և քաղաքական շահերի ծառայելու։

Հայաստանի պայմաններում, որտեղ քաղաքական դաշտը բևեռացված է, իսկ հանրության վստահությունը հաստատություններին նկատելիորեն ցածր է, այս խնդիրը առավել ակունքային է։ Շատ քաղաքացիներ հարցումներին վերաբերվում են ոչ թե որպես չեզոք տվյալների աղբյուր, այլ որպես քաղաքական նախասիրություններով պայմանավորված գործիք։ Արդյունքում, նույնիսկ ամենաորակյալ և անկախ հետազոտությունները կարող են կասկածի տակ դրվել՝ պարզապես նրանց արդյունքների պատճառով, որոնք չեն համապատասխանում որոշակի քաղաքական կողմի ցանկացած տեսակետին։