Եկեղեցի-Պետություն հարաբերություններում առկա ճգնաժամի հնարավոր լուծումը

Եկեղեցի-Պետություն հարաբերություններում առկա ճգնաժամը, որը վերջին շաբաթներ շուրջը դարձել է հանրային քննարկության կենտրոնում, իր կուլմինացիոն փուլի մեջ է մտել։ Իմ կարծիքով, հոգևորականների և նրանց կողմնակիցների կողմից ՀՀ վարչապետի հետ հանդիպելու նախաձեռնությունը, որը նպատակ ունի խնդրի լուծումը հասցնելու, մի փոքր շտապված էր։ Չէր պետք կորցնել հույսը, որ նման հանդիպումը կարող է տեղի ունենալ ոչ թե հոգևորականների միջնորդությամբ, այլ Ամենայն Հայոց Վեհափառ Հայրապետի անձնական ղեկավարությամբ։

ՀՀ վարչապետը մի քանի անգամ հստակ հայտարարել է, որ հանդիպելու համար պայման է, որ Նորին Սրբությունը համաձայն լինի քննարկել իր Հայրապետական Գահից հրաժարվելու հարցը։ Նման պայմանի հայտարարությունից հետո երկխոսության մասին խոսելը, ըստ իս, արդեն անիմաստ էր։ Սակայն օրերս Արևմտյան Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակ, Սուրբ Աթոռում Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի ներկայացուցիչ և Գերագույն հոգևոր խորհրդի անդամ Գերաշնորհ տեր Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանը հրապարակել է մի շատ ուշագրավ հոդված, որտեղ, իմ կարծիքով, ներկայացված է առկա ճգնաժամի շատ ռեալ և հուսադրող լուծում։

Խաժակ սրբազանը, լինելով Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի ավագագույն միաբաններից, մեծագույն հարգանքով է վերաբերվում Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ամենայն Հայոց Վեհափառ Հայրապետին։ Ես վստահ եմ, որ Եկեղեցի-Պետություն հարաբերություններում առկա ճգնաժամը հաղթահարելու նրա տեսակետները, եթե ոչ ամբողջությամբ, ապա մեծ մասամբ համընկնում են Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի պաշտոնական հայտարարություններում ու պարզաբանումներում առկա տեսակետներին։ Սա նշանակում է, որ Խաժակ սրբազանի առաջարկը համահունչ է Մայր Աթոռ սուրբ Էջմիածնին ու Ամենայն Հայոց կաթողիկոսությանը հավատարիմ մնացած հոգևորականների և անձամբ Նորին Սրբության տեսլականին։

Բոլորի համար պարզ է, որ պատճառները քաղաքական բնույթի են, սակայն Խաժակ սրբազանին, կարծում եմ, հաջողվել է գտնել հանգուցալուծման ճիշտ ճանապարհը և ներկայացնել հինգ կետից բաղկացած շատ իրատեսական ճանապարհային քարտեզ։ Դրանցից առանձնահատուկ կարևորություն ունի հետևյալ դրույթը. «Սահմանել հստակ կանոններ՝ կանխելու Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու կառույցների օգտագործումը կուսակցական կամ նեղ քաղաքական նպատակներով»։ Դժվարանում եմ պնդել, որ նման իրավիճակ գոյություն ունի Եկեղեցում, սակայն հստակ է, որ չպետք է գոյություն ունենա։ Խաժակ սրբազանի առաջարկը, կարծես, նոր հնարավորություն է ստեղծում, որպեսզի հանդիպումը տեղի ունենա ոչ թե Վեհափառ Հայրապետի կամ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի օրակարգով, այլ այս փակուղային իրավիճակից դուրս գալու օրակարգով։ Այս փուլում շատ կարևոր է մտավորականների ակտիվությունը։ Խոսքը վերաբերում է հայկական էությամբ քրիստոնյա մտավորականներին, ովքեր հայկականությունից կտրված չեն և չեն խոսում շարիաթի օրենքները Հայաստանում կիրառելու անհրաժեշտության մասին։